تبلیغات
اللهم صلی علی نبینا محمد و علی آله و صحبه و سلم تسلیما کثیرا - مفهوم «عید» در فرهنگ اسلامى با تكیه بر جایگاه عید فطر

عید فطر یكى از دو عید بزرگ در سنت اسلامى است كه درباره آن احادیث و روایات بیشمارى وارد شده است. مسلمانان روزه دار كه ماه رمضان را به روزه دارى به پا داشته و از خوردن و آشامیدن و بسیارى از كارهاى مباح دیگر امتناع ورزیده اند، اكنون پس از گذشت ماه رمضان در نخستین روز ماه شوال اجر و پاداش خود را از خداوند مى طلبند، اجر و پاداشى كه خود خداوند به آنان وعده داده است. مفهوم شناسى واژه عید در اصل از فعل عاد یَعودُ اشتقاق یافته و معانى مختلفى براى آن ذكر كرده اند. از جمله: «خوى گرفته»، «هر چه باز آید، از اندوه و بیمارى و غم و اندیشه و مانند آن»، «روز فراهم آمدن قوم»، «هر روز كه در آن، انجمن یا تذكار فضیلت مند یا حادثه بزرگى باشد» و گویند از آن رو به این نام خوانده شده است كه سال، شادى نوینى باز آرد. [1]


ابن منظور در لسان العرب گفته است كه برخى بر آن هستند كه اصل واژه عید از «عادة» است، زیرا آنان (قوم)، بر جمع آمدن در آن روز، عادت كرده اند. [2]
به گفته ازهرى: عید در نزد عرب، زمانى است كه در آن شادى ها و یا اندوه ها، باز مى گردد و تكرار مى شود. ابن اعرابى آن را منحصر به شادى ها دانسته است. [3]
واژه عید تنها یك بار در قرآن به كار رفته است: «اللَّهُمَّ رَبَّنَآ أَنزِلْ عَلَیْنَا مَآئدَةً مِّنَ السَّمَآءِ تَكُونُ لَنَا عِیدًا لاَِّوَّلِنَا وَءَاخِرِنَا وَءَایَةً مِّنكَ» [4]


در تفسیر نمونه ذیل این آیه گفته شده است: «عید در لغت از ماده عود به معنى بازگشت است، ولذا به روزهایى كه مشكلات، از قوم و جمعیتى بر طرف مى شود و بازگشت به پیروزیها و راحتى هاى نخستین مى كند عید گفته مى شود، و در اعیاد اسلامى به مناسبت اینكه در پرتو اطاعت یك ماه مبارك رمضان و یا انجام فریضه بزرگ حج، صفا و پاكى فطرى نخستین به روح و جان باز مى گردد، و آلودگى ها كه بر خلاف فطرت است، از میان مى رود، عید گفته شده است و از آنجا كه روز نزول مائده روز بازگشت به پیروزى و پاكى و ایمان به خدا بوده است حضرت مسیح(ع) آن را عید نامیده، و همانطور كه در روایات وارد شده نزول مائده در روز یكشنبه بود و شاید یكى از علل احترام روز یكشنبه در نظر مسیحیان نیز همین بوده است، و روایتى كه از على(ع) نقل شده «وكل یوم لا یعصى الله فیه فهو یوم عید; هر روز كه در آن معصیت خدا نشود روز عید است» نیز اشاره به همین موضوع است، زیرا روز ترك گناه، روز پیروزى و پاكى و بازگشت به فطرت نخستین است». [5]


در روایات معصومین (ع) نیز بارها به این موضوع اشاره شده است، همچنانكه گذشت امیر المؤمنین على(ع) هر روزى را كه در آن معصیت و گناه نشود، روز عید خوانده است. از سوید بن غفله نقل شده است كه گفت: در روز عید بر امیر المؤمنین على(ع) وارد شدم و دیدم كه نزد او نان گندم و خطیفه [6] و ملبنة [7] است. پس به آن حضرت عرض كردم روز عید و خطیفه؟! پس از آن حضرت فرمود: انما هذا عید من غفر له; این عید كسى است كه آمرزیده شده است. [8]


و نیز آن حضرت در یكى از اعیاد، فرمود: «انما هو عید لمن قبل الله صیامه، وشكر قیامه، وكل یوم لا تعصى الله فیه فهو یوم عید; امروز تنها عید كسى است كه خداوند روزه اش را پذیرفته و عبادتش را سپاس گزارده است، هر روزى كه خداوند مورد نافرمانى قرار نگیرد، عید راستین است». در روایات اسلامى براى اعیاد به ویژه اعیاد مذهبى از جمله عید فطر، آداب و رسوم خاصى توصیه شده در حدیثى از معصوم(ع) آمده است: «زینوا اعیادكم بالتكبیر; عیدهاى خودتان را با تكبیر زینت بخشید». «زینوا العیدین بالتهلیل والتكبیر والتحمید والتقدیس»; عید فطر و قربان را با گفتن ذكر لا اله الا الله، الله اكبر، الحمد لله وسبحان الله، زینت بخشید». عید فطر امیر المؤمنین على(ع) در یكى از اعیاد فطر خطبه اى خوانده و در آن مؤمنان را بشارت و مبطلان را بیم دادند: اى مردم! این روز شما روزى است كه نیكوكاران در آن پاداش مى گیرند و زیانكاران و تبهكاران در آن مأیوس و ناامید مى گردند و این شباهت زیادى به روز قیامتتان دارد، پس با خارج شدن از منازل و رهسپار جایگاه نماز عید شدن خروجتان از قبرها و رفتنتان را به سوى پروردگار به یاد آورید، و با ایستادن در جایگاه نماز، ایستادن در برابر پروردگارتان را به یاد آورید و با بازگشت به سوى منازل خود، بازگشتتان را به سوى منازلتان در بهشت برین متذكر شوید، اى بندگان خدا، كمترین چیزى كه به زنان و مردان روزه دار داده مى شود این است كه فرشته اى در آخرین روز ماه رمضان به آنان ندا مى دهد و مى گوید: «هان! بشارتتان باد، اى بندگان خدا كه گناهان گذشته تان آمرزیده شد، پس به فكر آینده خویش باشید كه چگونه بقیه ایام را بگذرانید». [9]


عارف وارسته، میرزا جواد آقا ملكى تبریزى درباره عید فطر آورده است: «عید فطر روزى است كه خداوند آن را از میان دیگر روزها برگزیده است و ویژه هدیه بخشیدن و جایزه دادن به بندگان خویش ساخته و آنان را اجازه داده است تا در این روز نزد حضرت او گرد آیند و بر خوان كرم او بنشینند و ادب بندگى بجاى آرند، چشم امید به درگاه او دوزند و از خطاهاى خویش پوزش خواهند، نیازهاى خویش به نزد او آرند و آرزوهاى خویش از او خواهند و نیز آنان را وعده و مژده داده است كه هر نیازى به او آرند، برآورد و بیش از آنچه چشم دارند به آنان ببخشد و از مهربانى و بنده نوازى، بخشایش و كارسازى، آن قدر در حق آنان روا دارد كه گمان نیز نمى برند». [10]


روز اول ماه شوال را بدین سبب عید فطر خوانده اند كه در این روز، امر به امساك و صوم از خوردن و آشامیدن برداشته شده و رخصت داده شد كه مؤمنان در روز افطار كنند و روزه خود را بشكنند. فطر و فَطر و فطور به معناى خوردن و آشامیدن یا ابتدا كردن به خوردن و آشامیدن است و نیز گفته شده است كه به معناى آغاز خوردن و آشامیدن است، پس از مدتى نخوردن و نیاشامیدن. ابتداى خوردن و آشامیدن را افطار مى نامند و از این روست كه پس از اتمام روز و هنگامى كه مغرب شرعى در روزهاى ماه رمضان، شروع مى شود انسان افطار مى كند یعنى پس از امساك از خوردن، اجازه خوردن به او داده مى شود. عید فطر داراى اعمال و عباداتى است كه در روایات معصومین (ع) به آنها پرداخته شده و ادعیه خاصى نیز راجع به آن وارد شده است. از سخنان معصومین(ع) چنین استفاده مى شود كه روز عید فطر، روز گرفتن مزد است، و لذا در این روز مستحب است كه انسان بسیار دعا كند و به یاد خدا باشد و روز خود را به بطالت و تنبلى نگذراند و خیر دنیا و آخرت را بطلبد. در قنوت نماز عید مى خوانیم: بارالها! به حق این روزى كه آن را براى مسلمانان عید و براى محمد(ص) ذخیره و شرافت و كرامت و فضیلت قرار دادى از تو مى خواهم كه بر محمد و آل محمد درود بفرستى و مرا در هر خیرى كه محمد و آل محمد را در آن وارد كردى، وارد كنى و از هر سوء و بدى كه محمد و آل محمد را خارج ساختى، خارج كنى، درود و صلوات تو بر او و آنها، خداوندا، از تو مى طلبم آنچه را كه بندگان شایسته از تو خواستند و به تو پناه مى برم از آنچه بندگان خالصت از آن به تو پناه بردند. در صحیفه سجادیه نیز دعایى از امام سجاد(ع) به مناسبت وداع ماه مبارك رمضان و استقبال عید سعید فطر وارد شده است: پروردگارا! بر محمد و آل محمد درود فرست و مصیبت ما را در این ماه جبران كن و روز فطر را بر ما عیدى مبارك و خجسته بگردان و آن را از بهترین روزهایى قرار ده كه بر ما گذشته است كه در این روز بیشتر ما را مورد عفو قرار دهى و گناهانمان را بشویى و خداوندا بر ما ببخشایى آنچه در پنهانى و آشكارا گناه كردیم.

 خداوندا! در این روز عید فطرمان كه براى مؤمنان روز عید و خوشحالى و براى مسلمانان روز اجتماع و گردهمایى قرار دادى از هر گناهى كه مرتكب شده ایم و هر كار بدى كه كرده ایم و هر نیت ناشایسته اى كه در ضمیرمان نقش بسته است به سوى تو باز مى گردیم و توبه مى كنیم، توبه اى كه در آن هرگز بازگشت به گناه نباشد و بازگشتى كه در آن هرگز روى آوردن به معصیت نباشد. بارالها! این عید را بر تمام مؤمنان مبارك گردان و در این روز، ما را توفیق بازگشت به سویت و توبه از گناهان عطا فرما» .


http://ameblo.jp/florriehaataja/entry-12048571980.html
سه شنبه 2 خرداد 1396 02:23 ب.ظ
What's up, I check your new stuff regularly. Your humoristic style is awesome, keep up the good work!
manicure
سه شنبه 22 فروردین 1396 03:46 ب.ظ
Hi there just wanted to give you a quick heads up. The words in your article seem
to be running off the screen in Ie. I'm not sure if this is a formatting issue or something
to do with browser compatibility but I thought I'd post
to let you know. The style and design look
great though! Hope you get the issue fixed soon. Kudos
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر